Meksyk

Opis

Meksyk, leżący w Ameryce Środkoweh, nad Morzem Karaibskim, Zatoką Meksykańską i Pacyfikiem, pomiędzy Belize i Gwatemalą a USA, ma powierzchnię prawie 2 mln km2. Odległość między dwoma krańcowymi punktami kraju, Tijuaną na północnym zachodzie i Cancunem na południowym wschodzie, wynosi w linii prostej prawie 3500 km, a drogą ok. 4600 km. Z Ciudad Juárez na granicy amerykańskiej do miasta Meksyku trzeba przejechać 1850 km (ok. 24 godz. jazdy autobusem), a stąd do Ciudad Cuauhtémoc na granicy z Gwatemalą jest jeszcze 1200 km.
Meksyk tworzy łuk z północnego zachodu na południowy wschód, zwęża się przy przesmyku Tehuantepec na południu, a następnie ciągnie się dalej na północny wschód do półwyspu Jukatan. Od zachodu i południa oblewa go Ocean Spokojny. Zatoka Kalifornijska (nazywana także Morzem Cortesa) wcina się między ląd stały a Półwysep Kalifornijski, najdłuższy półwysep na świecie (1300 km), który tworzą góry, pustynie, równiny i plaże. Na wschodzie, od granicy z USA aż do północno-wschodniego krańca półwyspu Jukatan, Meksyk oblewają wody Zatoki Meksykańskiej. Wschodnia część półwyspu zwrócona jest w stronę Morza Karaibskiego.
Zwrotnik Raka przecina Meksyk na północ od Mazatlanu i Tampico. Na nadmorskich nizinach, na południe od zwrotnika po obu stronach kraju, klimat jest gorący i wilgotny. W głębi lądu, na większych wysokościach, na przykład w Guadalajarze lub mieście Meksyku, klimat jest znacznie bardziej suchy i umiarkowany, a szczyty górskie często przykrywa czapa śniegu.
Gorąca pora deszczowa trwa od maja do października, a najwyższe temperatury i wilgotność panują w większej części kraju od czerwca do września. Na nisko położonych nadmorskich obszarach jest bardziej mokro i gorąco niż w głębi kraju na większych wysokościach, ale można tu zaobserwować duże lokalne różnice. W nadmorskiej miejscowości wypoczynkowej Acapulco poziom opadów jest dwukrotnie wyższy niż w Mazatlanie (przy czym większość opadów przypada na okres od maja do października), a choć w Acapulco i Cancunie panuje niemal identyczna temperatura, to już w Mazatlanie i na Cozumel jest o kilka stopni chłodniej.
Podróż po Meksyku jest doświadczeniem, z którym łączy się poznawanie wielu kultur, kuchni, rzemiosła, sztuki i historii. W różnych miejscach tego kraju, od miast po najdziksze ostępy nieprzebytej dżungli, można odkryć pozostałości po prekolumbijskich cywilizacjach: Teotihuacán, El Tajín, Monte Albán, Palenque, Chichén Itza, Uzmal i Cobá. Z okresu kolonialnego pochodzi wiele uroczych, zabytkowych miast, z wiekowymi budowlami i placami -Zacatecas, Álamos, San Miguel de Allende, Guanajuato, Puebla, Taxco, Cuernavaca, Pátzcuaro, Oaxaca, San Cristóbal de Las Casas i Mérida.
Różnorodność kraju wynika po części z ukształtowania terenu. Hiszpański konkwistador Hernán Fernando Cortés, zapytany, jak wygląda Meksyk, po prostu zmiął kartkę papieru i położył ją na stole. Bezkresne łańcuchy gór zawsze pozwalały mieszkańcom na swobodne podążanie za swoim przeznaczeniem, do pewnego stopnia w izolacji od reszty świata. Przed wiekami rozkwitały tu wspaniałe kultury i imperia, m.in. Olmeków, Azteków i Majów. Ich potomkowie, tworzący dziś ponad 50 społeczności indiańskich, z których każda posługuje się własnym językiem, zachowali kulturową tożsamość wśród dominujących w kraju Metysów i mimo postępującej modernizacji kraju pielęgnują swoje tradycje. W Meksyku kontrasty są rzeczą zwyczajną. Tradycyjne źródła utrzymania, jak rybołówstwo, rolnictwo, tkactwo i ceramika współistnieją z nowoczesnym przemysłem wytwórczym, transportowym, telekomunikacyjnym i wielkim przemysłem turystycznym. Chociaż nowoczesne drogi, telewizja, telefony komórkowe i Internet połączyły ze sobą odrębne regiony i pomogły w zbudowaniu narodowej tożsamości, w różnych częściach kraju stwierdzenie - Jestem Meksykaninem - może oznaczać coś zupełnie innego. Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, gdzie jest "prawdziwy Meksyk".

Architektura

Okres prekolumbijski Starożytne cywilizacje meksykańskie stworzyły jedne z najciekawszych i najmilszych dla oka budowli, jakie kiedykolwiek powstały na Ziemi. W Teotihuacanie w pobliżu miasta Meksyku, Monte Albán w Oaxace oraz Chichén Itzá i Uxmalu na Jukatanie można nadal podziwiać niemal nienaruszone przez czas miasta z tej epoki. Na imponujących placach, które niegdyś były świadkami uroczystości religijnych i politycznych, stoją pałace i ogromne piramidy, są tu również pola do gry w piłkę. Piramidy służyły zazwyczaj jako podstawy, na szczycie których stawiano niewielkie świątynie. Trzy największe piramidy w Meksyku to Piramida Słońca i Piramida Księżyca w Teotihuacánie oraz Wielka Piramida w Choluli w pobliżu Puebli.
Pomiędzy stylami architektonicznymi poszczególnych cywilizacji dawnego Meksyku zachodzi wiele różnic: zabudowa Teotihuacanu, Monte Albán i budowle Azteków były stosunkowo proste, a wrażenie miała robić ich wielka skala. Architektura Majów kładła większy nacisk na estetykę, nie można oderwać oczu od wspaniałych fasad, pokrytych skomplikowanymi wzorami, delikatnych grzebieni na dachach świątyń oraz dekoracji malarskich o wijących się liniach. Budynki w miastach Majów takich jak Uxmal, Chichén Itzá i Palenque należą do najpiękniejszych dzieł rąk ludzkich w Meksyku.

Architektura kolonialna

Dokonawszy podboju Meksyku Hiszpanie masowo zastępowali pogańskie świątynie chrześcijańskimi kościołami. Klasycznym przykładem tego zjawiska jest Wielka Piramida w Choluli, zwieńczona niewielkim kościołem kolonialnym. W okresie panowania hiszpańskiego powstało wiele malowniczych rezydencji, kościołów, klasztorów i placów. Większość utrzymana jest w podstawowych stylach hiszpańskich, ale z niepowtarzalnymi wariacjami lokalnymi.
Gotyk i renesans dominowały w architekturze Meksyku w XVI i na początku XVII w. Późniejszy, bardziej surowy styl renesansowy nazwano herreresque, od nazwiska hiszpańskiego architekta, Juana de Herrery. Dwie najpiękniejsze budowle renesansowe w Meksyku to katedra i Casa de Montejo w Méridzie. W katedrach w mieście Meksyku i w Puebli przenikają się style renesansowy i barokowy. Wpływy gotyckie i renesansowe łączą się w architekturze wielu warownych klasztorów, zbudowanych w czasach, gdy hiszpańscy mnisi prowadzili pracę misyjną i docierali do wszystkich zakątków kraju. Zespół klasztorny składał się zazwyczaj z wielkiego kościoła, zabudowań, w których żyli i pracowali mnisi, wielkiego atrium (dziedzińca kościelnego), a często także capilla abierta - otwartej kaplicy, z której mnisi mogli przemawiać do tłumów Indian. Godne uwagi klasztory są w Actopanie i Acolmanie w środkowej części Meksyku oraz w Yanhuitlanie, Coixtlahuace i Teposcoluli w stanie Oaxaca.

Styl barokowy

Wczesne, bardziej powściągliwe budowle barokowe to kościoły Santiago Tlatelolco w mieście Meksyku, San Felipe Neri w Oaxace i San Francisco w San Luis Potosí. Do późniejszych budynków barokowych należą kościoły San Cristóbal w Puebli i La Soledad w Oaxace oraz fasada katedry w Zacatecas. Barok meksykański osiągnął swoją końcową formę, zwaną churrigueryzmem (churrigueresco), w latach 1730-1780. Najwspanialszymi przykładami tego stylu są kościoły Sagrario Metropolitano w mieście Meksyku, San Martín w Tepotzotlanie, San Francisco, La Compańía i La Valenciana w Guanajuato, Santa Prisca i San Sebastián w Taxco oraz sanktuarium Ocotlán w Tlaxcali.
Indiańscy rzemieślnicy ozdobili wiele barokowych budowli misternymi rzeźbami w kamieniu i kolorowymi stiukami. Najpiękniejszymi przykładami ich pracy są Capilla del Rosario w Templo de Santo Domingo w Puebli i kościół w pobliskiej wiosce Tonantzintli. O niewygaśnięciu wpływów arabskich świadczy popularność azulejos (płytki fajansowe) w zewnętrznych dekoracjach budynków, zwłaszcza w Puebli i jej okolicach. Styl klasycystyczny był ponownym powrotem do greckich i rzymskich ideałów. W Meksyku pojawił się w latach 1780-1830. Do jego najciekawszych przejawów należą Colegio de Minería i druga kondygnacja wieży katedry w mieście Meksyku oraz Alhóndiga de Granaditas w Guanajuato. Najwybitniejszymi architektami z tego okresu byli Eduardo Tresguerras oraz urodzony w Hiszpanii Manuel Tolsá.

---

Ambasada Meksyku ul. Starościńska 1b 02-516 Warszawa Tel: 22 646 88 00 Fax: 22 646 42 22

Ambasada RP Calle Cracovia 40, Colonia San Angel, 01000 México D.F. Apartado Postal 20383 tel. (0052) (55) 55-50-47-00, 55-50-48-78 fax. (0052) (55) 56-16-08-22 e-mail: ambrpmx1@mail.cpesa.com.mx