Brazylia

Opis

Od rozpustnie szaleńczego hedonizmu czasu karnawału po ogrom amazońskich rzek i wilgotnych lasów równikowych swą urodą przyciągających miłośników przyrody - oto Brazylia, kraj niewyobrażalnych rozmiarów, rozbudzający wyobraźnię wędrowców jak mało które państwo na świecie. Brazylia, leżąca we wschodniej Ameryce Południowej, nad Atlantykiem, słynie z setek wspaniałych plaż, które są obiektem narodowej pasji i jednocześnie rozrywki jej mieszkańców, fascynuje niespotykaną muzykalnością i poczuciem rytmu u każdego Brazylijczyka, zachwyca pięknem i wirtuozerskim poziomem piłki nożnej, a przede wszystkim spontanicznością ludzi, przyjacielskością i radosnym pragnieniem życia.
W Brazylii wyróżnia się cztery główne regiony geograficzne: pas nadbrzeżny, Planalto Brasileiro, dorzecze Amazonki oraz dorzecze Parany i Paragwaju.
Wąski, ale długi na 7408 km nadbrzeżny pas ziemi wciśnięty jest pomiędzy Ocean Atlantycki a przybrzeżne pasma górskie. Na obszarze między granicą z Urugwajem a stanem Bahia strome szczyty górskie dochodzą do samych brzegów oceanu, natomiast na północ od Bahii krajobraz staje się równiejszy, nieco mniej urozmaicony.
Planalto Brasileiro (Wyżyna Brazylijska) obejmuje większość brazylijskiego interioru na południe od dorzecza Amazonki. Kraina ta obfituje w potężne rzeki oraz łańcuchy górskie, nie przekraczające 3000 m.
Słabo zaludnione dorzecze Amazonki zajmuje 42% powierzchni Brazylii i jest zasilane od południa wodami spływającymi z Wyżyny Brazylijskiej, od zachodu z Andów, a od północy z Wyżyny Gujańskiej. Amazonka liczy 6275 km - ponad połowa jej długości znajduje się jeszcze na terytorium Peru, gdzie zresztą rzeka ma swe źródła. Szacuje się, że Amazonka wraz ze swymi 1100 dopływami przenosi około 20% światowych zasobów słodkiej wody. Pico da Neblina (3014 m), na granicy z Wenezuelą, jest najwyższym szczytem Brazylii.
Dorzecze Parany i Paragwaju, na południu Brazylii, obejmuje swym zasięgiem także terytoria sąsiednich krajów: Paragwaju i Argentyny. Tereny dorzecza w pobliżu granicy z Paragwajem znane są pod nazwą Pantanal.

Klimat
Brazylijska zima trwa od czerwca do sierpnia, ale chłodno bywa tylko na południe od Rio de Janeiro, gdzie średnia temperatura w zimie waha się od 13°C do 18°C. Najcieplej jest w okresie od grudnia do lutego; wtedy większość Brazylijczyków udaje się na wakacje. Temperatura latem przekracza 30°C.
Prawie całą Brazylię zraszają przez cały rok dość częste, choć krótkie tropikalne deszcze, lecz rzadko zdarza się, by turysta musiał z ich powodu zmieniać plany. Inaczej wygląda sytuacja na sertăo (pustkowia na Północnym Wschodzie w głębi kraju). Region ten nękają na zmianę kilkumiesięczne ulewne deszcze i okresowe susze.
Najbardziej obfite opady występują w dorzeczu Amazonki. Powszechne przekonanie, że na tych terenach panują nieznośne upały, nie jest prawdziwe - średnia temperatura nie przekracza 27°C, natomiast wilgotność powietrza jest wysoka.

Główne atrakcje, przyroda
Amazonia, drogą do Amazonii, tropikalnego lasu i dzikich zwierząt jest Manaus.

Pantanal
Pantanal leżący w obrębie stanów Mato Grosso i Mato Grosso do Sul cieszy się sławą rezerwatu dzikiej przyrody. Wody roją się od ryb, na niebie widoczne są wielotysięczne stada ptaków, które zakładają ogromne kolonie lęgowe. Pantanal to największy ptasi rezerwat na świecie, siedlisko ponad 600 gatunków ptaków, ale również 80 gatunków ssaków, w tym małp kapucynek, jaguarów, pum, ocelotów, wilków grzywiastych, tapirów, jeleni, mrówkojadów, pancerników i wyjców. Najbardziej rozpowszechniona jest kapibara, największy gryzoń na świecie, często widywana w grupach rodzinnych lub w dużych stadach. Koniecznie trzeba zobaczyć w naturalnym środowisku aligatory, które mimo intensywnego kłusownictwa utrzymują liczną populację szacowaną na 10–35 mln osobników.

Chapada dos Guimaraes
Chapada dos Guimaraes to największa, po nizinie Pantanal, atrakcja stanów Mato Grosso i Mato Grosso do Sul. To skalisty płaskowyż wyrastający z monotonnych nizinnych terenów około 60 km na północny wschód od Cuiabá. Niezwykłych wrażeń dostarczają: 60-metrowy wodospad Cachoeira Véu de Noiva (Ślubny Welon), punkt widokowy Mirante de Geodésia (ograficzny środek Ameryki Płd) i Cidade de Pedra (Skalne Miasto).

Foz do Iguaçu
Foz do Iguaçu - wodospad, który tworzy rzeka Iguaçu, spadająca z wysokości 80 m. Tworzy 275 oddzielnych mniejszych wodospadów.

Ilha de Santa Catarina -plaże zachodniego brzegu wyspy, omywane spokojnymi wodami Baía Norte i Baía Sul (Zatoki Północnej i Zatoki Południowej), należą do najpiękniejszych w Brazylii.

Parki narodowe
Ochronie podlega ponad 350 różnorodnych obszarów, w tym parków narodowych, parków stanowych, ścisłych rezerwatów (powołanych do ochrony tradycyjnych obyczajów i sposobów życia ludności rolniczej zajmującej się m.in. pozyskiwaniem żywicy, zbieraniem owoców i orzechów oraz rybołówstwem) i innych, pośledniejszych kategorii.

Parque Nacional de Aparados da Serra
Najbardziej znanym parkiem jest Parque Nacional de Aparados da Serra, oddalony o 70 km na północny wschód od Săo Francisco de Paula i 18 km od Cambará do Sul. Wielką tutejszą atrakcją jest Cânion do Itaimbezinho, fantastyczny wąski wąwóz z pionowymi skarpami wysokości 600–720 m.

Pozostałe parki narodowe:
Parque Nacional da Chapada Diamantina - Północny Wschód ,
Parque Nacional da Chapada dos Guimarăes - Środkowy Zachód ,
Parque Nacional da Chapada dos Veadeiros - Środkowy Zachód ,
Parque Nacional da Serra dos Órgăos - Południowy Wschód,
Parque Nacional dos Lençóis Maranhenses - Północny Wschód,
Reserva de Desenvolvimento Sustentável Mamirauá - Północ

Miasta
Brasília
Brasília leży na terenie Distrito Federal (Dystryktu Federalnego). Została zbudowana od podstaw w trzy lata, odbierając w 1960 r. Rio de Janeiro status stolicy kraju. Dziś Brasília jest jednym z największych miast Brazylii, mieszka tutaj już 2 mln ludzi.
O Rio de Janeiro mówi się a cidade maravilhosa (wspaniałe miasto). Choć dzielnice willowe sąsiadują tu z obszarami przerażającej nędzy, choć należy ono do najgęściej zaludnionych miejsc na świecie, zaś Sao Paulo ma więcej drapaczy chmur i fabryk, promieniuje z niego radość i zmysłowość, a mieszkańców nie opuszcza pogoda ducha.

Săo Paulo
Săo Paulo zamieszkuje 17 mln mieszkańców. Jest to najnowocześniejsze i najbardziej kosmopolityczne miasto Brazylii, urozmaicone etnicznie, i matecznik najlepiej wykształconej i najliczniejszej w kraju klasy średniej.

Salvador da Bahia
Salvador da Bahia, zwykle nazywane przez Brazylijczyków Bahią, jest stolicą stanu Bahia i jedną z największych atrakcji kulturalnych Brazylii. Miasto zachowało swój afrykański charakter, przekazywany w tradycji unikalnej i żywej kultury. Z 2,4 mln mieszkańców Salvador jest trzecim najludniejszym miastem Brazylii
Olinda, zamieszkana dziś przez 360 tys. osób, zajmuje wzgórze wznoszące się nad Recife i wybrzeżem Atlantyku. Miasteczko jest prześliczne, a budowle z czasów kolonialnych należą do najładniejszych w Brazylii

Manaus
Stolica Amazonii, Manaus, zamieszkana przez połowę 2,8-milionowej ludności tej krainy, leży nad Rio Negro, w odległości 10 km w górę rzeki od zbiegu rzek Amazonki i Negro, które łączą się w nurt Amazonki. Mimo odległości 1500 km dzielącej miasto od ujścia Amazonki do Atlantyku, Manaus jest ważnym międzynarodowym portem morskim
Przez większość dzikiego, pełnego przemocy i rozpusty XVIII w. w Ouro Preto pozyskiwano, dzięki katorżniczej pracy niewolników, połowę światowej produkcji złota

Kuchnia
Podstawa brazylijskiego pożywienia to arroz (biały ryż), feijao (czarna fasola) i farofel (mąka z manioku), określana również słowem farinha. Z tych produktów komponowany jest prato feito (zestaw) czy też prato do dia (posiłek dnia), z carne (stekiem), frango (kurczakiem) lub peixe (rybą). Takie zestawy kosztują mało, a porcje są ogromne. Niestety, jadanie kombinacji tych samych produktów codziennie przez dłuższy czas jest nudne.
Mimo wielu podobieństw kuchnia brazylijska charakteryzuje się znacznymi regionalnymi różnicami. Comida baiana z północno-wschodniego wybrzeża ma wyraźny afrykański smak, oparty na pieprzu, pikantnych przyprawach i mocno wonnym oleju z palmy dendę. Regiony Amazonii oferują unikalne i smaczne potrawy rybne (nawet z piranii!). Natomiast comida gaścha z Rio Grande do Sul to przede wszystkim mięso i mięso.

Święta
1 stycznia - Nowy Rok
Luty/marzec (różne daty) - carnaval (karnawał); obchody często zaczynają się przed oficjalną inauguracją.
Marzec/kwiecień - Wielki Piątek i Niedziela Wielkanocna
21 kwietnia - Dzień Tiradentesa (wodza walk o niepodległość)
1 maja - Święto Pracy
Maj/czerwiec (60 dni po Niedzieli Wielkanocnej) - Boże Ciało
7 września - Dzień Niepodległości
12 października - NS de Aparecida; Święto Objawienia Najświętszej Marii Panny
2 listopada - Wszystkich Świętych
15 listopada - Dzień Odezwy (Proklamowania Republiki)
25 grudnia - Boże Narodzenie

Języki
Brazylijczycy na co dzień posługują się portugalskim. Język ten przypomina w piśmie hiszpański, ale brzmi zupełnie inaczej. Zwykle można porozumieć się po hiszpańsku, tyle że łatwiej jest przekazać coś Brazylijczykowi niż zrozumieć jego wypowiedź. Osoby mówiące po angielsku należą do rzadkości.

Język używany przez Brazylijczyków jest miły dla ucha - osoby nierozumiejące ani jednego wymawianego słowa będą prawdopodobnie zauroczone słodko brzmiącą melodyjnością słyszanej wypowiedzi.

W mowie Brazylijczyków zachowało się wiele słów indiańskich i afrykańskich. Z języka Tupi-Guarani pochodzi mnóstwo nazw miejsc (Guanabara, Tijuca i Niterói), zwierząt (capivara, piranha) i roślin (mandioca, abacaxí, caju i jacarandá). Słowa zaczerpnięte z afrykańskich dialektów, głównie nigeryjskich i angolskich, przetrwały w afrobrazylijskim słownictwie religijnym (orixá) i nazwach potraw (vatapá, acarajé i abará), jak również występują w języku potocznym (samba, moleque i mocambo).

Mieszkańcy poszczególnych regionów Brazylii różnie akcentują, mówią różnymi gwarami i dialektami (gíria). Carioca, czyli mieszkaniec Rio de Janeiro, wymawia sz zamiast s. Gaścho z Rio Grande do Sul posługuje się portugalskim o hiszpańskim brzmieniu, baiano (mieszkaniec Bahii) wolno cedzi słowa, a cearense (zamieszkały w stanie Ceará) akcentuje wyrazy w taki sposób, że jego wypowiedzi są często niezrozumiałe dla obcych.

---

Ambasada Federacyjnej Republiki Brazylii ul. Poselska 11 03-931 Warszawa Telefon: 22 617-4800 Fax: 22 617-8689 Ambasada RP SES - Avenida das Naçoes, Qd. 809 Lote 33 70.423-900 Brasilia-D.F. Caixa Postal 07/0263 tel. (0-055 61) 443-34-38, 242-92-73 fax. 242-85-43 e-mail: embpolon@nutecnet.com.br